HET ICOON
Een New7Wonder en symbool van Rio
Hoe een religieus monument uit de jaren 1930 uitgroeide tot een wereldwijd symbool voor een heel land — en wat de New7Wonders-stemming van 2007 nu werkelijk was, en wat het pertinent niet was.
Check dates and availability ↗De stemming van 2007, en wat die werkelijk was
In juli 2007 werd Christus de Verlosser uitgeroepen tot een van de Nieuwe Zeven Wereldwonderen, naast bezienswaardigheden zoals de Chinese Muur en Machu Picchu. Het is de moeite waard om precies te zijn over wat dat was: een wereldwijde publieke stemming, georganiseerd door een particulier Zwitsers fonds, beslist door vele miljoenen stemmen die online en per telefoon werden uitgebracht. Het was een populariteitscampagne, geen academische of overheidsbenoeming, en het vond plaats buiten het systeem van de Verenigde Naties. Dat onderscheid is belangrijk, omdat het resultaat voortdurend — en begrijpelijkerwijs — wordt verward met een officiële erfgoedstatus, wat het niet is. Wat de stemming wél echt vastlegde, was de buitengewone wereldwijde bekendheid van het standbeeld.
Waarom het geen UNESCO-site is
Het hardnekkigste misverstand is dat de uitslag van de New7Wonders-verkiezing het standbeeld tot UNESCO-werelderfgoed zou hebben gemaakt. Dat is niet zo — de twee zijn volledig losstaande zaken, en de New7Wonders-stichting heeft geen enkele band met UNESCO. Het standbeeld heeft wél een echte beschermde status, maar van een andere aard: het werd in 2001 opgenomen als Braziliaans nationaal historisch erfgoed, en het staat in het Nationaal Park Tijuca, zelf een beschermd natuurgebied. Wilt u het in één zin accuraat samengevat? Hier komt-ie: een wereldwijd geliefd icoon, een nationaal beschermd monument, en de winnaar van een particuliere wereldwijde peiling — maar op zichzelf geen UNESCO-lijsting.
Een heel land schaarde zich erachter
De campagne van 2007 werd in Brazilië een ware nationale zaak. Media, bedrijven en publieke figuren spoorden mensen aan om te stemmen, en de beweging om het standbeeld gekroond te zien werd een moment van gedeelde trots. Die mobilisatie maakt deel uit van het moderne verhaal van het standbeeld: het was al het symbool van Rio, maar de campagne verankerde zijn status als symbool van heel Brazilië, iets waar het hele land achter kon staan. Wat men ook van de methodologie van de peiling vindt, het enthousiasme dat ze opwekte was echt, en het verdiepte de band tussen het monument en de nationale identiteit die het in de loop van de twintigste eeuw was gaan vertegenwoordigen.
Religieus monument, burgerlijk embleem
Het standbeeld werd ontworpen als een daad van geloof — een Christusfiguur, gefinancierd door een katholieke inschrijving en gezegend bij de inhuldiging — en het blijft een religieus monument, met een kapel gewijd aan Nossa Senhora Aparecida, de beschermheilige van Brazilië, die in 2006 aan de voet werd ingewijd. Maar door de decennia heen is het ook een burgerlijk embleem geworden dat ver buiten de kerk reikt: het is de plek waar de stad momenten van feest en rouw markeert, waar het in kleuren wordt verlicht voor goede doelen en tragedies, en waar het, met open armen, de hele stad lijkt te omarmen. Die dubbele identiteit, tegelijk heilig en burgerlijk, is voor een groot deel de reden waarom het zo breed resoneert.
Het beeld dat voor Rio staat
Weinig enkele objecten staan voor een stad zoals dit er één doet. De silhouet met open armen op de top is een visueel symbool geworden voor Rio, en vaak voor Brazilië, verschijnend in films, nieuwsuitzendingen, carnavalsbeelden en talloze openingsshots zodra een verhaal zich naar de stad verplaatst. Het is gefloodlight, vanuit elke hoek gefilmd, en gereproduceerd op alles van ansichtkaarten tot openingsceremonies. Een deel van de kracht zit in de pose zelf: een verwelkomend, omarmend gebaar dat vanuit bijna elke afstand helder tegen de lucht fotografeert. Het standbeeld zit niet alleen in de skyline van Rio — voor een groot deel van de wereld is het de skyline van Rio.
Een icoon, van dichtbij
Dit alles kan ervoor zorgen dat het echte ding vreemd vertrouwd aanvoelt voordat je aankomt, wat een kleine valkuil op zich is: het is makkelijk om het bezoek te zien als het afvinken van een beeld dat je al kent. Het beloont vertragen. Staande aan de voet geven de schaal van de spekstenen figuur, de wind op 700 meter, de menigte uit elk land die precies doet wat jij doet, en de stad die beneden wegvalt, het icoon een fysieke aanwezigheid die geen enkele foto overbrengt. Het standbeeld verdiende zijn plek bij de New7Wonders op herkenning, maar wat de meeste bezoekers bijblijft is niet de roem — het is het simpele feit van onder zo'n groot iets staan, op zo'n dramatische plek.